| Een samenvatting en bespreking van:
Zhang, J., Sun, J., Zhou, Y., Gong, L., & Huang, S. (2025). The effect of mindfulness training on the psychological state of high-level athletes: Meta-analysis and system evaluation research. Journal of Sports and Sciences, 43(6). 600-622. https://doi.org/10.1080/02640414.2025.2468997
Door: Imke Hanssen i.s.m. Marleen ter Avest en Wendy Kersemaekers
“Net als een topsporter die zijn spieren traint, trainen we met mindfulness onze aandachtsspier”. Als mindfulness trainers zullen jullie deze uitspraak herkennen en misschien ook wel gebruiken. Maar hoe is eigenlijk de wisselwerking tussen deze twee vormen van trainen? Draagt het trainen van je aandachtsspier ook bij aan betere prestaties tijdens het sporten?
Het belang van mindfulness bij topsporters
Topsporters presteren onder grote druk. Het is dan ook niet verassend dat deze doelgroep vaak last heeft van klachten als stress, angst en depressie. Sportpsychologen zoeken naar behandelmethoden die topsporters helpen met deze prestatiedruk om te gaan. De laatste jaren is er in toenemende mate interesse voor het toepassen van mindfulness interventies bij topsporters met als doel het verbeteren van een flow en het bewaren van rust tijdens prestatiemomenten, het verminderen van negatieve emoties en psychologische vermoeidheid, en het verhogen van welbevinden.
Het onderzoek
Het onderzoek betreft een meta-analyse. In een meta-analyse worden de resultaten van eerdere onderzoeken samengenomen om op deze manier uitspraken te kunnen doen over een grotere onderzoekspopulatie. Dit maakt de resultaten betrouwbaarder en beter te generaliseren. In het huidige onderzoek werden de resultaten van 32 gerandomiseerde onderzoeken over de effectiviteit van mindfulness interventies bij topsporters samengenomen. De totale onderzoekspopulatie bestond uit 560 deelnemers die een mindfulness interventie volgden ten opzichte van 548 deelnemers in een controle groep (volgden geen mindfulness interventie). Hierbij werd een diversiteit aan sporten meegenomen, waaronder roeien, basketbal, badminton, voetbal, volleybal, hardlopen, rennen, zwemmen, speed skaten, boogschieten en schermen. Er werden verschillende typen mindfulness interventies toegepast, allen sterk variërend in duur (sessies van 10 minuten tot 120 minuten) en intensiteit (1 tot 12 sessies).
De resultaten
Uit het onderzoek komen een aantal interessante bevindingen naar voren. Er wordt aangetoond dat mindfulness interventies een groot effect hebben op het verbeteren van mindfulness vaardigheden van topsporters. De duur van de mindfulness interventies is daarbij van belang, waarbij de grootste effecten worden waargenomen wanneer de interventie langer dan zeven weken duurt en bijeenkomsten langer dan één uur zijn. Dus, hoe méér blootstelling aan mindfulness, des te groter het effect.
Daarnaast laten de resultaten grote effecten van de mindfulness interventies op het verbeteren van psychologische veerkracht, het verminderen van sportgerelateerde angst, depressie en mentale vermoeidheid zien, en gemiddelde effecten op het verbeteren van een flow. Met flow wordt de staat bedoelt waarin topsporters volledig gefocust zijn op hun taak en optimaal kunnen presteren. Deze flow werd retrospectief met subjectieve vragenlijsten beoordeeld.
Er wordt geen effect van mindfulness interventies op welbevinden gevonden. Dit is een verassende bevinding. De onderzoekers geven aan dat dit mogelijk te maken heeft met het ontbreken van specifieke vragenlijsten die het welbevinden van topsporters meten. Daarnaast beargumenteren de onderzoekers dat het toepassen van mindfulness mogelijk haaks staat op het nastreven van een bepaalde emotionele toestand, dat bij topsporters juist centraal lijkt te staan.
Vertaling naar de praktijk
Het beoefenen van mindfulness is behulpzaam voor topsporters, waarbij de verwachting is dat deze resultaten ook gegeneraliseerd kunnen worden naar wedstrijdsporters in de algemene bevolking. Vanuit het artikel wordt dan ook de aanbeveling gegeven dat (top-)sporters mindfulness kunnen beoefenen om prestaties te verbeteren. Mindfulness wordt dan ook steeds vaker toegepast door sportpsychologen. |
